Tác phẩm, tham luận của HT Trụ Trì

Từ viện Quỳnh Lâm đến viện Trần Nhân Tông
03:13 | 20/02/2019 (GMT+7)
Phật giáo Trúc Lâm hay Thiền phái Trúc Lâm do Phật hoàng Trần Nhân Tông (1258-1308) sáng lập năm 1299, sau khi Ngài được Thiền sư Tuệ Tuệ tế độ xuất gia năm 1294 và tu hành đắc đạo tại chùa Hoa Yên, Yên Tử, thuộc đạo Hải Dương - Quảng Yên (nay là Quảng Ninh) do Thiền sư Hiện Quang đời 38 dòng Thiền Vô Ngôn Thông khai sơn năm 1212.
Sau khi ngộ đạo, với đức hiệu Hương Vân Đại Đầu-đà Điều ngự Giác Hoàng, công việc đầu tiên của Tổ là thành lập Thiền phái, xác lập tư tưởng chủ đạo và cơ sở văn hóa, di sản chủ lực của Phật giáo Trúc Lâm hay Giáo hội Trúc Lâm. Qua đó, ngoài chốn Tổ khơi nguồn tuệ giác, phát tích Phật giáo đời Trần là chùa Hoa Yên, Yên Tử. Song vì phương tiện đi lại tương đối khó khăn, không gian không thông thoáng, không xứng tầm là một đạo tràng của Thiền phái Trúc Lâm-Đại Việt, từ đó Tổ mới định vị tại chùa Quỳnh Lâm, Đông Triều, Kinh Môn, Hải Dương (nay là Quảng Ninh), do Thiền sư Định Không (729-808) đời thứ 8 Thiền phái Tỳ-ni-đa-lưu-chi khai sơn. Đại trùng tu vào thời Lý, Lý Thần Tông (1127-1138) do Thiền sư Minh Không (1066-141) đời thứ 12 dòng Thiền Tỳ-ni-đa-lưu-chi thực hiện.

Từ điểm tựa nầy, làm vòng xoay tứ hướng: Quỳnh Lâm, Hoa Yên, Báo Ân, Vĩnh Nghiêm, Ngọa Vân. Trong đó, Vĩnh Nghiêm, Quỳnh Lâm là trụ sở Phật giáo Trúc Lâm thời Trần. Tổ khai đàn, giảng kinh, thuyết pháp, hóa độ đệ tử xuất gia, như Pháp Loa, Bảo Sát, Bảo Phác, Pháp Không…

Đến năm 1307, Tổ truyền y bát cho Nhị tổ Pháp Loa, là người kế thừa Pháp phái. Đến ngày 01/11/Mậu Thân (1308), Tổ viên tịch tại am Ngọa Vân, núi Bảo Đài, Đông Triều, Hải Dương (nay là Quảng Ninh), thọ 51 tuổi.

Nhị tổ Pháp Loa kế tục sự nghiệp Tổ sư, duy trì, phát triển Thiền phái, Giáo hội Trúc Lâm. Năm 1311, vâng lệnh vua Trần Anh Tông, ngài cho san định khắc bản gỗ in Đại Tạng kinh đời Trần 5.000 quyển, đến năm 1319 hoàn thành, làm lễ tạ Tam bảo, tôn trí tại Quỳnh Lâm. Đồng thời, năm 1314 Tổ vâng lệnh vua Trần Anh Tông về trụ trì chùa Vĩnh Nghiêm, trong thời gian nầy Tổ đã cho san khắc một số bản kinh lớn như Hoa Nghiêm, Lăng Nghiêm, Lăng-già, Pháp Hoa, Duy-ma-cật, Niết-bàn, Luật Tứ Phần, Bồ-tát giới… tàng trữ tại chùa Vĩnh Nghiêm, Đức La, Yên Dũng, Lạng Giang (nay là Bắc Giang), hiện nay vẫn còn.

Nhất là năm 1317, Nhị tổ Pháp Loa thành lập Viện Quỳnh Lâm, là Trường Đại học Phật giáo Trúc Lâm đầu tiên của Đại Việt (Việt Nam), với các mục đích: Thiết lập Đại Giảng đường khai hội thuyết pháp. Những bộ kinh lớn như Lăng Nghiêm, Lăng-già, Pháp Hoa, Hoa Nghiêm, Niết-bàn, Luật Tứ Phần, Bồ-tát giới, Truyền Đăng Lục, Khóa Hư Lục, Ngữ Lục đều được thuyết giảng tại các pháp hội Quỳnh Lâm; là văn phòng lưu trữ hồ sơ Tăng tịch, danh bộ Tự viện của Giáo hội Trúc Lâm; đào tạo nguồn nhân lực gồm hai hướng: Sau một thời gian tu học tại Viện Quỳnh Lâm sẽ chuyển lên chùa Ngọa Vân, núi Bảo Đài tu tập Thiền định chuyên sâu, cho đến khi chứng ngộ; hướng hai là phân bổ đi hoằng hóa lợi sinh tại các tỉnh đồng bằng, kể cả kinh thành Thăng Long (Hà Nội) và miền cực Nam Đại Việt. Qua đó, một số Thiền sư, Quốc sư sau đây ít nhiều đều ảnh hưởng hay xuất thân từ Viện Quỳnh Lâm như: Mật Tạng, Pháp Cổ, Pháp Tràng, Hương Tràng, Hương Sơn, Bảo Sát, Bảo Phác, Pháp Không, Huệ Nghiêm, Cảnh Huy, Quế Dương, Huyền Giác, Tuệ Nhiên, Tuệ Chúc, Hải Ấn, Hoằng Tế, Cảnh Nguy, Cảnh Trường, Tuệ Quán, An Tâm, Phù Vân (Tịnh Lự), Vô Trước, Quốc Nhất, Viên Minh, Đạo Huệ, Viên Ngộ, Khuê Thám, Sơn Đằng, Hương Sơn, Trí Dung, Huệ Quang, Chân Trú, Vô Phiền…

Sau khi Nhị tổ Pháp Loa viên tịch năm 1330, Tam tổ Huyền Quang viên tịch năm 1334, thế hệ sau chỉ duy trì cơ sở, Thiền phái Trúc Lâm như An Tâm, Phù Vân (Tịnh Lự), Chân Nguyên-Tuệ Đăng, Như Hiện, Như Trụ, Như Sơn… Cho đến cuối đời Trần 1400 rồi chuyển sang thời Lê Nguyễn (1428-1802), thì Phật giáo Trúc Lâm có sự chuyển hóa cùng với Tịnh độ, Mật tông, Lâm Tế, Tào Động Đàng Ngoài… Tuy nhiên, tiềm năng Thiền phái Trúc Lâm, Phật giáo Trúc Lâm đời Trần vẫn còn tiềm lực ảnh hưởng chi phối các pháp môn tu tập trong suốt thời gian gần 700 năm qua.

Sau ngày 30/4/1975 lịch sử, năm 1976 nước nhà thống nhất, đến năm 1981 Giáo hội Phật giáo Việt Nam được thành lập theo phương châm hoạt động “Đạo pháp - Dân tộc - Chủ nghĩa xã hội”, nhất là tinh thần tôn trọng Hiến chương GHPGVN quy định: Các truyền thống Hệ phái, các pháp môn tu học biệt truyền đúng Chánh pháp đều được duy trì và phát triển. Qua đó, trên tinh thần chủ trương về nguồn của Nhà nước và Giáo hội là cần duy trì, phát huy những tư tưởng, văn hóa tốt đẹp của dân tộc trong 4.000 năm qua. Trong đó, Phật giáo Trúc Lâm đời Trần là Đạo Phật Việt Nam, do ông Vua người Việt xuất gia tu hành chứng quả, gọi là Vua Phật Việt Nam thành lập.

Qua đó từ năm 1998, GHPGVN cho phép thành lập các Thiền viện thuộc Thiền phái Phật giáo Trúc Lâm trong phạm vi cả nước, đồng thời kết hợp các cơ quan Chính phủ như Bộ Văn hóa Thể thao Du lịch, Cục Bảo tồn Bảo tàng, Bộ Giáo dục Đào tạo, cơ quan phi Chính phủ, UNESCO tại Việt Nam, nhiều cuộc hội thảo được diễn ra tại Hà Nội, Quảng Ninh, đúc kết Hội thảo đưa đến thống nhất là: Bảo tồn phát huy tư tưởng, văn hóa Phật giáo Trúc Lâm, xây dựng lại các di tích văn hóa, lịch sử đời Trần, Phật giáo đời Trần, giữ gìn những di cảo Phật hoàng Trần Nhân Tông, truyền bá tư tưởng, văn hóa Phật giáo đời Trần của Trần Nhân Tông…, đến các cơ sở giáo dục trong nước và thế giới. Cụ thể là tại Trường Đại học Harvard - Hoa Kỳ đã có một khoa học về tư tưởng Trần Nhân Tông và tượng đài Trần Nhân Tông được tôn trí trong khuôn viên của trường ở Hoa Kỳ.

Trong nước thông qua sự vận động tích cực của các nhà sử học, văn hóa, bảo tồn bảo tàng… nhiều cơ quan Nhà nước, UNESCO tại Việt Nam, Bộ Giáo dục và Đào tạo, đầu mối là Đại học Quốc gia Hà Nội. Qua đề xuất chính của Bộ Giáo dục Đào tạo và Đại học Quốc gia Hà Nội, Chính phủ đã phê duyệt đề án và Quyết định số 1717/QĐ/CP ngày 11/9/2016 do ông Vũ Đức Đam - Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ ký thay Thủ tướng cho phép thành lập Viện Trần Nhân Tông thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội.

Sau nhiều tháng nghiên cứu, hội họp và hoàn chỉnh nội dung, mô hình cơ chế tổ chức và triển khai quyết định của Thủ tướng Chính phủ, ngày 22/02/2017 tại Đại học Quốc gia Hà Nội đã tổ chức Lễ ra mắt Viện Trần Nhân Tông. Bộ Nội vụ đã công bố quyết định bổ nhiệm Phó Giáo sư Tiến sĩ Nguyễn Kim Sơn, Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội làm Viện trưởng; Phó GS-TS Lại Quốc Khánh làm Phó Viện trưởng; GS Vũ Minh Giang làm Chủ tịch Hội đồng Khoa học của Viện. Trụ sở Viện sẽ được xây dựng tại núi Hòa Quang, khu đô thị Đại học Quốc gia Hà Nội - Hòa Lạc, Sơn Tây, Hà Nội trong tương lai. Theo chương trình hoạt động, Viện sẽ chiêu sinh đào tạo cấp Tiến sĩ Phật học khóa đầu tiên vào tháng 9/2017 tại Đại học Quốc gia Hà Nội, 144 đường Xuân Thủy, quận Cầu Giấy, Hà Nội. 

Trong bài phát biểu của đại diện Giáo hội Phật giáo Việt Nam tại buổi lễ ra mắt Viện Trần Nhân Tông có đoạn: “Ngày nay, theo phương châm hoạt động: Đạo pháp - Dân tộc - Chủ nghĩa xã hội; trong mối quan hệ giữa Giáo hội Phật giáo Việt Nam và Viện Trần Nhân Tông thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội đây là mối quan hệ hữu cơ với các Học viện Phật giáo Việt Nam của Giáo hội. Thông qua đó, Giáo hội có thể giới thiệu nhân sự tham gia Ban lãnh đạo của Viện, giáo sư Phật học, Thiền học cho Viện. Cung ứng đầu vào cho Viện khi có chiêu sinh cấp tiến sĩ Phật học, nghiên cứu sinh tiến sĩ Phật học. Vì hiện nay Giáo hội có hơn 100 Tăng Ni có trình độ học vị cao học muốn theo học cấp tiến sĩ Phật học hay nghiên cứu sinh tiến sĩ Phật học trong nước. Thông qua chương trình đào tạo của Viện, Giáo hội Phật giáo Việt Nam sẽ có cơ hội giới thiệu Tăng Ni theo học cấp tiến sĩ Phật học, nghiên cứu sinh tiến sĩ Phật học trong nước không phải ra nước ngoài đỡ đi phần chi phí đáng kể trong chương trình giáo dục Phật học của Giáo hội Phật giáo Việt Nam. Tiến xa hơn trong tương lai, các Học viện Phật giáo Việt Nam của Giáo hội sẽ liên thông Phân khoa Phật học với Viện Trần Nhân Tông. Trước mắt nối kết với Học viện Phật giáo Việt Nam tại Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh, thành phố Cần Thơ, Thừa Thiên Huế, các Thiền viện Trúc Lâm trong cả nước. Do đó, sự ra đời Viện Trần Nhân Tông thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội, Giáo hội vô cùng hoan hỷ và sẽ tích cực hợp tác lâu dài trong lĩnh vực phát huy tư tưởng Trần Nhân Tông, Phật giáo thời Trần, Phật giáo Trúc Lâm, giáo dục Phật học, nghiên cứu bảo tồn di sản văn hóa Phật giáo Trúc Lâm cũng như Phật giáo Việt Nam của Giáo hội Phật giáo Việt Nam.

Nhân lễ ra mắt Viện Trần Nhân Tông thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội do Chính phủ thành lập, GHPGVN vô cùng hoan hỷ, có thể nói rằng đây chính là sự quan tâm đặc biệt của Đảng, Nhà nước và Chính phủ mới có kết quả như ngày hôm nay. Sự thành lập Viện Trần Nhân Tông trong thời điểm hiện nay, GHPGVN cho là việc rất cần thiết, kịp thời phù hợp với trào lưu tiến hóa của tư tưởng nhân loại qua sự tiếp cận tư tưởng Trần Nhân Tông, đồng thời vừa để tôn vinh tinh thần giá trị nhân văn của bậc anh minh lỗi lạc, tu hành đạt đạo, vừa để nhắc nhở và là bài học cho thế hệ mai sau kế thừa và phát huy tư tưởng, bảo tồn di sản văn hóa của Phật hoàng Trần Nhân Tông, Phật giáo Trúc Lâm đời Trần và Phật giáo Việt Nam trong nước cũng như giới thiệu đến các nước trên thế giới.
Nguồn: Sách Những đóa hoa Phật giáo Việt Nam
  • Copyright © 2019 Chùa Minh Đạo
  • Ghi rõ nguồn Chùa Minh Đạo khi sử dụng thông tin từ website này